decrease font size Επαναφορά γραμματοσειράς increase font size
Αρχική Σελίδα elen

Αρθρο: Τι ισχύει με τα πνευματικά δικαιώματα

04/12/12 11:14

Ενημέρωση για τους Οργανισμούς Συλλογικής Διαχείρισης παρέχει με άρθρο του ο Δρ. Κ. Κόμνιος, δικηγόρος της εταιρίας ΝΟΜΟΣ. Το άρθρο του έχει ως ακολούθως:

«Σύμφωνα με την ισχύουσα Ελληνική Νομοθεσία (ν. 2121/1993) και τις σχετικές διεθνείς συμβάσεις, για οποιαδήποτε μορφή χρήσης μουσικών έργων απαιτείται η έγγραφη άδεια των πνευματικών δημιουργών/δικαιούχων, η οποία χορηγείται μέσω του οικείου Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης, εφόσον τους εκπροσωπεί, που, στην προκειμένη περίπτωση, είναι, κατά κανόνα, η ΑΕΠΙ. Στον ίδιο χώρο με την ΑΕΠΙ δραστηριοποιείται, επίσης, και ο Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης «ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ». Η ΑΕΠΙ διαχειρίζεται τα δικαιώματα των δημιουργών της μουσικής (πνευματικό δικαίωμα), δηλαδή των συνθετών και των στιχουργών. Ο GEA, από την άλλη, διαχειρίζεται τα δικαιώματα των συντελεστών της μουσικής (συγγενικό δικαίωμα), δηλαδή τα δικαιώματα των παραγωγών, ερμηνευτών και μουσικών και εκπροσωπεί, επομένως, διαφορετική ομάδα δικαιούχων από την ΑΕΠΙ.

Όποιος επιθυμεί να χρησιμοποιήσει μουσική, θα πρέπει να καταβάλλει ένα εύλογο αντίτιμο για αυτήν. Κατά κανόνα, απαιτείται άδεια, τόσο από την ΑΕΠΙ, όσο και από τον GEA και δεν αποκλείεται να οφείλονται αμοιβές και στους δύο φορείς, γιατί ο κάθε φορέας προστατεύει διαφορετικούς δικαιούχους. Στην περίπτωση των ζωντανών εμφανίσεων οφείλεται καταβολή μόνο του πνευματικού δικαιώματος και όχι του συγγενικού. Το συγγενικό δικαίωμα εισπράττεται μόνο στην περίπτωση, που υλικός φορέας ήχου (π.χ cd, σκληρός δίσκος, ραδιόφωνο κ.λ.π.), που έχει νομίμως εγγραφεί, χρησιμοποιείται για ραδιοτηλεοπτική μετάδοση με οποιονδήποτε τρόπο ή για την δημόσια εκτέλεση-παρουσίαση στο κοινό.

ΑΕΠΙ
Αναφέρθηκε ήδη ότι για τη δημόσια εκτέλεση σε οποιονδήποτε χώρο, έργων που ανήκουν σε πνευματικούς δημιουργούς/δικαιούχους μέλη της ΑΕΠΙ, ο χρήστης πρέπει προηγουμένως να εφοδιασθεί με την γραπτή άδεια Δημοσίας Εκτέλεσης της ΑΕΠΙ. Δημόσια θεωρείται κάθε παρουσίαση του έργου, που το καθιστά προσιτό σε κύκλο προσώπων ευρύτερο από τον στενό κύκλο της οικογένειας και το άμεσο κοινωνικό περιβάλλον. Το κριτήριο που καθορίζει την έννοια της δημόσιας εκτέλεσης είναι πρωτευόντως το κοινό και δευτερευόντως ο χώρος. Δεν ισχύει πάντα ότι η εκτέλεση χώρων σε δημόσιο χώρο συνιστά δημόσια εκτέλεση. Για παράδειγμα, εάν κάποιος μισθώσει ένα δημόσιο κτήριο για μια εκδήλωση με φίλους, η εκτέλεση μουσικής στην περίπτωση αυτή δε συνιστά δημόσια εκτέλεση, παρά το γεγονός ότι γίνεται σε δημόσιο χώρο. Έτσι, η (ανά-)μετάδοση ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών και το «παίξιμο» μουσικής σε κινηματογράφους, καφετέριες, εστιατόρια, καφενεία, κέντρα διασκέδασης, εμπορικά καταστήματα, για την προσέλκυση ή την ψυχαγωγία πελατείας, σε αεροσκάφη, σε σταθμούς, σε νοσοκομεία, αίθουσες αερολιμένων, ξενοδοχείων θεωρείται δημόσια εκτέλεση, αφού το έργο γίνεται προσιτό σε ένα νέο κοινό. Δημόσια εκτέλεση υπάρχει, σύμφωνα με τη νομολογία, ακόμα και με την τοποθέτηση συσκευών ραδιοφώνου ή/και τηλεόρασης στα δωμάτια των ξενοδοχείων.

Έχει κριθεί από τα δικαστήρια ότι:

  • Η χρήση μικρού ραδιοφώνου από τον ταμία διπλά του στο ταμείο πολυκαταστήματος  δε συνιστά δημόσια εκτέλεση και δεν οφείλεται αμοιβή στην ΑΕΠΙ.
  • Είναι αδιάφορη η ύπαρξη κοινού. Αρκεί η παρουσία του κοινού να είναι ενδεχόμενη για να θεωρηθεί δημόσια η εκτέλεση.
  • Είναι αδιάφορο, εάν η πρόσβαση στους ως άνω χώρους γίνεται δωρεάν ή με καταβολή αντιτίμου.
  •  Δημόσια εκτέλεση υφίσταται, όταν αυτή λαμβάνει χώρα σε χώρο, στον οποίο δύναται να εισέλθει οποιοσδήποτε.
  • Η χρήση ραδιοφώνου σε οβελιστήριο που λειτουργεί κυρίως με διανομές κατ΄οίκο δεν συνιστά δημόσια εκτέλεση και συνεπώς δεν οφείλεται εύλογη αμοιβή.

 

Επισημαίνεται, επίσης, ότι τα τέλη που πληρώνονται στην ΕΡΤ δεν έχουν καμία σχέση με τα πνευματικά δικαιώματα. Εξάλλου, η άδεια της ΑΕΠΙ πρέπει να διακριθεί από την άδεια μουσικών οργάνων, που εκδίδεται από τους δήμους για τις ηχητικές εγκαταστάσεις. Τέλος, η ΑΕΠΙ προστατεύει και διαχειρίζεται τα πνευματικά δικαιώματα και των αλλοδαπών δημιουργών μέσω συμβάσεων εκπροσώπησης με ομόλογους Οργανισμούς Συλλογικής Διαχείρισης του εξωτερικού. Επομένως, η υποχρέωση για να εφοδιασθεί το κατάστημα με την άδεια Δημοσίας Εκτέλεσης και να καταβληθούν τα ανάλογα πνευματικά δικαιώματα είναι ακριβώς η ίδια, όπως εάν εκτελούνταν μόνον ελληνικά μουσικά έργα. Η αμοιβή της ΑΕ΅ΠΙ καθορίζεται με ειδικό αμοιβολόγιο σε ελάχιστα εφ’ άπαξ ποσά (π.χ. μηνιαία ή ανά σεζόν κλπ.), σε όλες τις ομοειδείς κατηγορίες πηγών και χρήσεων της μουσικής, με βάση κριτήρια, που είναι αναλογικά και διαβαθμισμένα ανά ομοειδή κατηγορία πηγής και χρήσης της μουσικής (π.χ. ανάλογα με τα τ.μ. του χώρου,  ανά περιφέρεια ή περιοχή αστικών, επαρχιακών τουριστικών περιοχών, ανάλογα με την ετήσια, θερινή ή περιοδική λειτουργία της πηγής).

GEA

Και στην περίπτωση των συγγενικών δικαιωμάτων, άδεια απαιτείται κάθε φορά που γίνεται δημόσια εκτέλεση, δηλαδή χρήση μουσικής έξω από το στενό προσωπικό κύκλο. Ο νόμος δε διακρίνει μεταξύ κερδοσκοπικών και μη κερδοσκοπικών οργανισμών, που κάνουν δημόσια εκτέλεση. Ως εκ τούτου, ακόμη και αν κάποιος οργανισμός είναι μη κερδοσκοπικός και λειτουργεί με εθελοντές, θα πρέπει να έχει άδεια, εφόσον προβαίνει σε δημόσια εκτέλεση μουσικής. Αξίζει να σημειωθεί ότι η σχετική άδεια απαιτείται, ανεξάρτητα από τον εξοπλισμό που χρησιμοποιείται για το σκοπό αυτό  (ραδιόφωνο, υπολογιστής, τηλεόραση, CD player ή άλλος ηχητικός εξοπλισμός). Κατά κανόνα, τα συγγενικά δικαιώματα διαρκούν για 50 έτη μετά την ημερομηνία της ερμηνείας ή της εκτέλεσης ή την πραγματοποίηση της προστατευόμενης υλικής πράξης για την παραγωγή.

 

Αξίζει να σημειωθεί ότι κλασσική και παραδοσιακή μουσική (ποντιακή, κρητική και δημοτική εν γένει) δεν υπόκεινται σε δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Συνεπώς, για τη δημόσια εκτέλεσή τους δεν οφείλονται πνευματικά δικαιώματα στη ΑΕΠΙ. Συγκεκριμένες εκτελέσεις δύνανται, ωστόσο, να προστατεύονται από συγγενικά δικαιώματα».

Πίσω