decrease font size Επαναφορά γραμματοσειράς increase font size
Αρχική Σελίδα elen

Βάσιμος λόγος απόλυσης / Εφαρμογή νέων ρυθμίσεων στην πράξη

09/07/19 10:59

Ο πρόσφατος ν. 4611/2019 «Ρύθμιση οφειλών προς τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, τη Φορολογική Διοίκηση και τους Ο.Τ.Α. Α΄ βαθμού, Συνταξιοδοτικές Ρυθμίσεις Δημοσίου και λοιπές ασφαλιστικές και συνταξιοδοτικές διατάξεις, ενίσχυση της προστασίας των εργαζομένων και άλλες διατάξεις» μετέβαλε σημαντικά τις ρυθμίσεις για την καταγγελία της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, προσθέτοντας σε αυτήν, πέραν των προϋφιστάμενων τυπικών περιορισμών και έναν ουσιαστικό.

Ειδικότερα, το άρθρο 48 του ως άνω νομοθετήματος προβλέπει ότι η καταγγελία της σύμβασης εργασίας θεωρείται έγκυρη, μόνο εφόσον οφείλεται σε βάσιμο λόγο, κατά την έννοια του άρθρου 24 του Αναθεωρημένου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 4359/2016, έχει γίνει εγγράφως και έχει καταβληθεί η οφειλόμενη αποζημίωση. Σε περίπτωση αμφισβήτησης, το βάρος επίκλησης και απόδειξης της συνδρομής των προϋποθέσεων της έγκυρης καταγγελίας φέρει ο εργοδότης.

Κατ΄ εφαρμογή της νέας διάταξης, συνεπώς, η απόλυση του εργαζόμενου είναι έγκυρη, εφόσον:

  • Οφείλεται σε βάσιμο λόγο. Η έννοια του «βάσιμου λόγου» δεν εξειδικεύεται στη διάταξη, που παραπέμπει στο άρθρο 24 του Αναθεωρημένου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη.  Σύμφωνα με το τελευταίο, ο βάσιμος λόγος σχετίζεται, είτε με την ικανότητα του εργαζομένου, είτε με τη συμπεριφορά του εργαζομένου, είτε με τις λειτουργικές απαιτήσεις της επιχείρησης και σε κάθε περίπτωση απαγορεύεται να σχετίζεται με τη φυλή, το χρώμα, το φύλο, την οικογενειακή κατάσταση, την εγκυμοσύνη, τη θρησκεία, τις πολιτικές πεποιθήσεις, την εθνικότητα, την κοινωνική καταγωγή, την προσωρινή απουσία λόγω ασθένειας, τη συνδικαλιστική δράση, και την προσφυγή στις αρμόδιες διοικητικές αρχές σχετικά με παράβαση νομοθετικών ή κανονιστικών διατάξεων από τον εργοδότη.
  • Έχει γίνει εγγράφως. Ο τυπικός αυτός περιορισμός ισχύει ήδη. Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με την αριθ. πρωτ. 26100/98/ 07.06.2019 Εγκύκλιο του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, στο Έντυπο Ε6 – Καταγγελία Σύμβασης Εργασίας αορίστου χρόνου θα προστεθεί νέο πεδίο, στο οποίο θα αναφέρεται ο βάσιμος λόγος καταγγελίας της σύμβασης εργασίας, με την επιλογή από τον εργοδότη, κατά τη συμπλήρωση του συγκεκριμένου εντύπου, μιας εκ των τριών επιλογών: 1. Ικανότητα εργαζομένου κατά την εκτέλεση της εργασίας, 2. Συμπεριφορά του εργαζομένου και 3. Λειτουργικές απαιτήσεις της επιχείρησης.
  • Έχει καταβληθεί η προβλεπόμενη αποζημίωση, σύμφωνα με τα μέχρι και σήμερα ισχύοντα σχετικά με το χρόνο υπηρεσίας του εργαζόμενου.

Όπως είναι γνωστό, πριν από την παραπάνω νομοθετική μεταβολή, η καταγγελία της σύμβασης εργασίας από τον εργοδότη ήταν αναιτιολόγητη, με την έννοια ότι δεν αποτελούσε προϋπόθεση του κύρους της η συνδρομή ενός ιδιαίτερου λόγου. Η καταγγελία, όμως, αποτελούσε αντικείμενο δικαστικού ελέγχου, εφόσον ο εργαζόμενος επικαλούνταν την ακυρότητά της. Στην περίπτωση αυτή εξετάζονταν οι λόγοι της και αξιολογούνταν τα συμφέροντα, που επιδίωκε να ικανοποιήσει ο εργοδότης με την απόλυση του εργαζομένου, με γνώμονα τη γενική ρήτρα της απαγόρευσης κατάχρησης δικαιώματος (άρθρο 281 ΑΚ).

Από την ενδελεχή μελέτη της μέχρι και σήμερα διαμορφωθείσας νομολογίας για την καταχρηστική καταγγελία, παρατίθενται στη συνέχεια, ορισμένοι κριθέντες ως βάσιμοι λόγοι απόλυσης:

 

α) Λόγοι που αφορούν στο πρόσωπο του εργαζομένου

 

Η ανικανότητα ή ανεπάρκεια του εργαζόμενου κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του,

 

Η παραβίαση κύριων ή παρεπόμενων συμβατικών υποχρεώσεών του, όπως επανειλημμένες αδικαιολόγητες απουσίες, πράξεις ανταγωνισμού προς τον εργοδότη, μη τήρησης εχεμύθειας, παράνομες πράξεις κ.λπ.

 

Η διατάραξη της εργασιακής ειρήνης στο τόπο εργασίας,

 

Η παράβαση οδηγιών του εργοδότη, που δόθηκαν στο πλαίσιο νόμιμης άσκησης του διευθυντικού δικαιώματος,

 

Η από υπαιτιότητα του εργαζομένου πρόκληση σοβαρής όξυνσης στις σχέσεις του με τον εργοδότη, έτσι ώστε να εκλείπει το αναγκαίο για την ομαλή λειτουργία της σύμβασης πνεύμα συνεργασίας και εμπιστοσύνης,

 

Η μακροχρόνια απουσία λόγω ασθένειας, που έχει ως αποτέλεσμα να απωλέσει ο εργαζόμενος την ικανότητά του να παρέχει τη συμφωνημένη εργασία, με συνέπεια η σύμβαση εργασίας να μην μπορεί να εκπληρώσει το σκοπό της,

 

Πειθαρχικό παράπτωμα, σε περίπτωση που ισχύει Κανονισμός Εργασίας

 

Συμμετοχή σε παράνομη απεργία

 

β) Λόγοι που αφορούν στο πρόσωπο του εργοδότη

 

Οικονομικοτεχνικοί λόγοι, που αναγκάζουν τον εργοδότη να προσαρμόσει το μέγεθος του προσωπικού στις πραγματικές ανάγκες της επιχείρησης σε εργατικό δυναμικό. Ως τέτοιοι έχουν κριθεί από τη νομολογία:

 

η μεταβολή των μεθόδων παραγωγής,

 

η εισαγωγή νέων τεχνολογικών μεθόδων,

 

η αναδιοργάνωση των υπηρεσιών,

 

η κατάργηση των τμημάτων,

 

η έλλειψη πρώτων υλών,

 

η μείωση της παραγωγής,

 

η δυσχέρεια διάθεσης των προϊόντων,

 

Στις περιπτώσεις αυτές ελέγχεται από τα δικαστήρια εάν τηρήθηκε η αρχή της ultima ratio, δηλαδή εάν η καταγγελία μπορούσε να αποφευχθεί με τη λήψη εκ μέρους του εργοδότη άλλων ηπιότερων μέτρων, καθώς και εάν έγινε ορθή επιλογή του απολυτέου (κρίση με βάση αντικειμενικά κριτήρια, όπως απόδοση, αρχαιότητα, οικονομική και οικογενειακή κατάσταση του απολυθέντος)

Σημαντική μεταβολή της νέας ρύθμισης αποτελεί η αντιστροφή του βάρους απόδειξης της συνδρομής βάσιμου λόγου για την καταγγελία της σύμβασης. Σύμφωνα με τα μέχρι και τώρα ισχύοντα, εφόσον ο εργαζόμενος αμφισβητούσε την εγκυρότητά της καταγγελίας της σύμβασης του θα έπρεπε να αποδείξει τους λόγους, που καθιστούσαν την καταγγελία άκυρη και καταχρηστική. Με τα νέα δεδομένα, το βάρος απόδειξης μετατίθεται στον εργοδότη, ο οποίος θα πρέπει να επικαλεστεί και να αποδείξει ότι η καταγγελία της σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου του εργαζόμενου οφείλεται σε βάσιμο λόγο, όπως το περιεχόμενο αυτού οριοθετήθηκε παραπάνω. Προς τούτο, θα ήταν σκόπιμο η συνδρομή βάσιμου λόγου να προκύπτει από σχετικά έγγραφα, όπως έγγραφη ενημέρωση του εργαζομένου για πλημμέλειες ή παραλείψεις κατά την παροχή της εργασίας του, έγγραφη επίπληξη.

Συμπερασματικά, οι κυριότερες αλλαγές που επιφέρει η νέα ρύθμιση είναι ότι εισάγει μια πρόσθετη τυπική υποχρέωση, που είναι η συμπλήρωση του είδους του υφιστάμενου λόγου απόλυσης στο έντυπο της καταγγελίας της σύμβασης εργασίας, καθώς και ότι αντιστρέφει το βάρος απόδειξης, σε περίπτωση που ο εργαζόμενος ασκήσει αγωγή προσβολής της απόλυσής του, γεγονός που θα υποχρεώνει τους εργοδότες να απολύουν τους εργαζόμενους μόνο εφόσον υπάρχει βάσιμος λόγος και θα τους υποχρεώνει να είναι άρτια προετοιμασμένοι για πιθανή δίκη, έχοντας συγκεντρώσει όλα όσα αποδεικνύουν τη συνδρομή του. Η επιστήμη και η νομολογία, που θα διαμορφωθεί, θα δώσει απαντήσεις και στα νομικά ζητήματα, που θα προκύψουν κατά την εφαρμογή των νέων διατάξεων, όπως εάν ο βάσιμος λόγος είναι απαραίτητος και στην περίπτωση της καταγγελίας της σύμβασης εντός των πρώτων δώδεκα μηνών εργασίας.

Κωστούλα Μαζαράκη, Δικηγόρος, LLM, NOMOS Δικηγορική Εταιρία*, km@nomos.gr,

Η NOMOS Δικηγορική Εταιρία παρέχει νομικές συμβουλές στο ΕΒΕΘ

Πίσω